De strijd tegen het water maakt altijd al deel uit van de Nederlandse identiteit. Ook Scheveningen is erdoor gevormd. De verschillende stormen die over het dorp hebben gewoed, vergden telkens het uiterste van het vissersvolk. Het noodweer was niet alleen levensgevaarlijk, maar ook verwoestend voor hun materieel.

Van 18 november 2018 tot en met 3 maart 2019 organiseert Panorama Mesdag een tentoonstelling over de storm in de negentiende-eeuwse Nederlandse schilderkunst, met als eindpunt de storm die december 1894 over Scheveningen raasde.

Deze desastreuze storm zou het aanzien van de kustplaats voorgoed veranderen. Het betekende het einde van de traditionele visserij met de platte bomschuit en luidde de bouw van een haven in. Ook voor de kunstwereld waren de gevolgen ingrijpend: Scheveningen was niet langer het pittoreske vissersdorp bij uitstek en vele kunstenaars trokken hierop naar Katwijk.

De tentoonstelling (18 november 2018 t/m 3 maart 2019)

Als enige van de Haagse Schoolschilders heeft Mesdag de ravage van deze storm verbeeld op een bijna koele, journalistieke manier. De dramatiek en de uitgesproken lelijkheid van de kapotte bommen staan haaks op de vredige Haagse Schoolschilderijen die onderdeel zijn van ons collectieve beeldgeheugen. 

In de tentoonstelling wordt duidelijk dat Mesdags keuze voor dit onderwerp teruggreep op de thematiek uit het begin van de negentiende eeuw. Kunstenaars als Andreas Schelfhout en Johannes Christiaan Schotel verbeeldden de storm op een romantische wijze. Zij stelden de ervaring van de nietige mens tegenover de vernietigende kracht van natuurverschijnselen centraal. In vergelijking hiermee is Mesdags aanpak bijna journalistiek te noemen: hij schildert een actuele gebeurtenis en toont de ravage van de storm de dag erna.

De storm van 1894

Op de avond van 22 december 1894 woedde er een vreselijke storm over Scheveningen. De vissers hadden net vanwege de winterstop hun bomschuiten het strand opgesleept. Veel levens zijn hierdoor bespaard gebleven, maar het grootste gedeelte van hun schepen, waarmee de vissersbevolking in zijn levensonderhoud voorzag, raakte die nacht verwoest.

Scheveningen veranderde daarna in een stroomversnelling. Zo werd de beroemde boulevard gebouwd, waardoor de bomschuiten niet langer het strand op konden worden gesleept, en kwam er eindelijk een haven.

De tentoonstelling wordt ondersteund met documentair materiaal. Zo biedt deze tentoonstelling een historische blik op een nog altijd actuele Haagse discussie: hoe ziet de toekomst van de Scheveningse haven eruit?

Mesdag

De storm van 1894 raakte Mesdag persoonlijk, omdat hij besefte dat zijn geliefde Scheveningen nooit meer dezelfde zou zijn. Jarenlang schilderde hij daar de zee, het strand en het traditionele vissersleven. Het opkomende toerisme negeerde hij liever. Dit geeft zijn schilderij een persoonlijke lading. Over de haven zei hij, terugblikkend in 1911: “… ’t bedrijf in Scheveningen is er veel minder op geworden, nu met die vissershaven. Al die nieuwigheden, waar dient ’t voor?”.

Scheveningen van vóór de storm is op indrukwekkende wijze in het panorama afgebeeld. Scheveningen was de plek waar Mesdag zijn kenmerkende schilderkunst ontwikkelde, de plek waar hij jarenlang met plezier had gewerkt, tot deze storm.