De tentoonstelling 21 september - 26 oktober 2014

Originele prenten gemaakt door Laurens Alma-Tadema

Van zondag 21 september tot en met zondag 26 oktober 2014 presenteert Panorama Mesdag een tentoonstelling van originele prenten gemaakt door Lawrence Alma-Tadema, de vijf jaar jongere achterneef van Hendrik Willem Mesdag. Lees meer

De tentoonstelling zal worden verrijkt met een 20-tal ‘Grand Tour’ souvenirs, die refereren aan de werken van Alma-Tadema. De prenten zijn gegraveerd naar Alma-Tadema’s schilderijen. Het zijn geromantiseerde voorstellingen van het leven in de Klassieke Oudheid, waarmee Alma-Tadema half Europa en Amerika wist te verleiden. De kleurige decoratieve prenten, vaak sensueel en zowel historisch als archeologisch verbazingwekkend goed gedocumenteerd, zijn zeldzaam geworden.
Alma-Tadema heeft op typisch Victoriaanse manier een geïdealiseerd beeld geschapen van de Klassieke Oudheid. Zijn genretaferelen, alledaagse scènes, feesten, bijzondere gebeurtenissen en momenten geven de toeschouwer de indruk in het oude Rome te zijn, in de straten van Pompeï te lopen, of te verkeren in de villa’s van de decadente Romeinse patriciërs. Alma-Tadema combineert op onnavolgbare wijze vertelkunst met zin voor realisme en scherp oog voor detail. Hij onderbouwt zijn voorstellingen met archeologische eruditie en historische betrouwbaarheid.
De Grand Tour souvenirs die op de tentoonstelling getoond worden, sluiten nauw aan bij de belangstelling voor de Klassieke Oudheid in die tijd. Een Grand Tour naar Florence, Rome en Napels was in de 18e en 19e eeuw een verplicht onderdeel tijdens de opleiding van Engelse en Noord-Europese jongelingen uit de adel en gegoede burgerij. Eenmaal thuis gekomen illustreerden de souvenirs de opgedane kennis en ontwikkelde smaak en kregen ze een prominente plek in het interieur: schaalmodellen in marmer van tempels, bronzen beelden naar de beroemdste werken uit de oudheid of micromozaïeken met afbeeldingen van het Colosseum of Pantheon.
Om een groter publiek te bedienen liet de productieve Alma-Tadema van zijn meest succesrijke schilderijen etsen en gravures maken. Perfectionist als hij was hield hij het reproductieproces nauwkeurig in de gaten. Alleen de beste prentmakers kwamen in aanmerking staalgravures en heliogravures te vervaardigen die aan zijn eisen konden voldoen. De meer exclusieve prenten dragen dan ook de signatuur van de schilder én de graveur, die er in zijn bewerking van het origineel een eigen artistieke waarde aan verleende.

Biografie

Lawrence Alma-Tadema (8 januari 1836 – 25 juni 1912) werd in het Friese Dronrijp geboren als Lourens Alma, zoon van notaris Pieter Tadema. Voorbestemd voor de rechtenstudie bezocht hij het gymnasium in Leeuwarden. Als kind bleek hij al een grote vaardigheid in tekenen ontwikkeld te hebben en ambieerde bijgevolg een artistieke carrière. Bij verschillende Nederlandse Academies vroeg hij om toelating, maar werd er geweigerd. Tot hij in 1852 werd aangenomen bij de Koninklijke Academie van Schoone Kunsten in Antwerpen waar hij vijf jaar zou studeren. Tot zijn leermeesters behoorden Louis Jan de Taeye en baron Hendrik Leys.
In 1863 huwde Tadema Marie Pauline Gressin Dumoulin. Tijdens hun huwelijksreis maakten zij een Grand Tour door o.a. Italië. Zij bezochten Florence, Rome, Napels en Pompeï, waar grandioze ontdekkingen werden gedaan. Tadema raakte er gefascineerd door de klassieke cultuur, vooral door het dagelijkse leven in de oudheid. Voortaan zou hij zich op deze Klassieke Oudheid richten. Zijn kennismaking met de belangrijkste kunsthandelaar van zijn tijd, de Belg Ernest Gambart in Londen, verzekerde hem van opdrachten voor schilderijen. In mei 1869 overleed zijn echtgenote Pauline en kreeg hij zelf problemen met zijn gezondheid waarvoor hij in Londen medische behandeling zocht.
In 1870 verhuisde Tadema van Brussel naar Londen, waar hij de rest van zijn leven door zou brengen. Vanaf dat moment liet hij zich Alma-Tadema noemen. In 1871 hertrouwde hij met een van zijn leerlingen, Laura Theresa Epps. Het echtpaar bewoonden een door Alma-Tadema zelf verfraaide monumentale villa, die door de ontvangsten die er werden gegeven voor bevriende, prominente kunstenaars en politici middelpunt werd van het society leven. Alma-Tadema werd een van de best betaalde en beroemdste kunstenaars van zijn tijd. Op de wereldtentoonstellingen van 1889 en 1897 won hij eremedailles en de Grote Gouden Medaille. Op het toppunt van zijn roem sloeg koningin Victoria Alma-Tadema op 24 mei 1899 tot ridder en verwierf hij het recht om de titel Sir Lawrence Alma-Tadema te voeren. Na zijn overlijden in juni 1912 werd zijn stoffelijk overschot bijgezet in de crypte van St. Paul’s Cathedral in Londen.

Alma-Tadema en Mesdag

Alma-Tadema is van grote betekenis geweest voor de zeeschilder Hendrik Willem Mesdag. Mede dankzij zijn achterneef besloot Mesdag een carrière als kunstenaar na te streven. Toen Mesdag in 1866 besloot schilder te worden schreef hij een brief aan zijn familielid in Brussel met de volgende inhoud: “Ik ben vijfendertig jaar. Ik heb een vrouw en een kind. Ik ben opgeleid voor de handel, maar daar deug ik niet voor. Ik ben schilder, help mij”. Mesdag en Alma-Tadema verbleven tot circa 1870 in Brussel. Hierna vertrok Alma-Tadema naar Londen en Mesdag naar Den Haag. Ze bleven nauw met elkaar verbonden en hadden een uitvoerige briefwisseling.
De tentoonstelling Alma-Tadema in Panorama Mesdag komt tot stand in een samenwerking tussen het museum en Inter-Antiquariaat Mefferdt & De Jonge en Robert Schreuder Antiquair. Ter gelegenheid van de tentoonstelling verschijnt een Nederlandstalige catalogus.

Bekijk een selectie